Young doctor and female patient with prescription at officeBiopsja jelita cienkiego

Biop­s­ja jest tech­niką chirur­giczną pole­ga­jącą na pobra­niu frag­men­tu tkan­ki. Anal­iza wycin­ka umożli­wia wykrycie przy­czyny choro­by, określe­nie jej prze­biegu i ustal­e­nie metody leczenia. Cho­ci­aż w diag­nos­tyce celi­akii biop­s­ja zaj­mu­je bard­zo ważne miejsce, budzi obawy szczegól­nie rodz­iców małych pac­jen­tów. Obec­nie w niek­tórych przy­pad­kach może być zastą­pi­ona przez bada­nia gene­ty­czne.  W przy­pad­ku biop­sji jeli­ta cienkiego, wycin­ki mogą być pobrane na dwa sposo­by:

 Przy uży­ciu endoskopu

Meto­da pole­ga na wprowadze­niu do światła jeli­ta spec­jal­nej giętkiej rur­ki zakońc­zonej kamerą (endoskopu), przez którą następ­nie wprowadza się małe szczypczy­ki potrzeb­ne do pobra­nia wycin­ka ze ściany jeli­ta (dokład­nie z dwu­nast­ni­cy). Pac­jent przy tym bada­niu zmus­zony jest do połknię­cia około 1,5 metra dłu­goś­ci endoskopu. Zabieg wykony­wany jest w znieczu­le­niu miejs­cowym tyl­nej ściany gardła i cho­ci­aż nie jest bolesny, z całą pewnoś­cią nie należy do przy­jem­nych.

 Przy uży­ciu kap­suł­ki Crosby’ego

W tej metodzie wprowadza się do dwu­nast­ni­cy cienką sondę zakońc­zoną głow­icą do pobiera­nia wycinków. Kap­suł­ka przysysa się do ściany jeli­ta a następ­nie wcią­ga do środ­ka i odci­na mały frag­ment śluzów­ki. Wszys­tko odby­wa się pod kon­trolą radi­o­log­iczną. Meto­da umożli­wia pobranie nieco więk­szego wycin­ka dającego lep­szy obraz histopa­to­log­iczny. Pon­ad­to, ze wzglę­du na mniejsze wymi­ary sondy w porów­na­niu do endoskopu umożli­wia łatwe pobranie wycin­ka nawet u niemowląt. Co więcej, dzię­ki kap­sułce Crosby’ego moż­na jed­nocześnie obe­jrzeć przełyk, żołądek i dwu­nast­nicę, a przez to wykryć ewen­tu­alne inne choro­by prze­wodu pokar­mowego..

Przygotowanie do zabiegu i jego przebieg

Pac­jent nie powinien pić i jeść około 8 godzin przed zabiegiem. Ponieważ niek­tóre lekarst­wa powin­ny być odstaw­ione, należy wcześniej poin­for­mować lekarza o zaży­wanych lekach i stosować się do jego zale­ceń. Przed zabiegiem znieczu­la się gardło środ­kiem znieczu­la­ją­cym w sprayu, a cza­sa­mi poda­je dożyl­nie leki uspoka­ja­jące, co zwięk­sza kom­fort bada­nia. W cza­sie zabiegu pac­jent leży na ple­cach lub na boku i nie ma trud­noś­ci z odd­y­chaniem. Czas trwa­nia samego bada­nia to kilka­naś­cie do 45 min­ut. Pobiera się zwyk­le 3–4 biopaty błony ślu­zowej dwu­nast­ni­cy. Ich ocenę histopa­to­log­iczną wykonu­je się z wyko­rzys­taniem metody opisu­jącej kole­jne stop­nie uszkodzenia błony ślu­zowej jeli­ta cienkiego – od praw­idłowej po całkow­ity zanik kosmków jeli­towych. Należy pamię­tać, że ze wzglę­du na możli­wość poda­nia leków uspoka­ja­ją­cych, może się zdarzyć że pac­jent nie będzie zdol­ny do prowadzenia samo­chodu przez resztę dnia.

Możliwe powikłania

Biop­s­ja jest badaniem bez­piecznym jeśli wykony­wana przez doświad­c­zonego spec­jal­istę. Jak każdy zabieg może wiązać się z wys­tąpi­e­niem powikłań – w tym przy­pad­ku krwaw­ienia i per­foracji ścian prze­wodu pokar­mowego.

.

Czy biopsja zawsze jest konieczna?

Pojaw­ie­nie się w testów sero­log­icznych zrodz­iło pyta­nia ze strony zarówno rodz­iców jak i lekarzy, czy nie moż­na by odstąpić od wykony­wa­nia biop­sji jeli­towej w diag­nos­tyce. Jed­nak aktu­al­ny stan wiedzy i stanowiska ekspertów jas­no określa­ją, że nie moż­na zupełnie zrezyg­nować z biop­sji. Pomi­mo wysok­iej czułoś­ci i specy­ficznoś­ci badań sero­log­icznych dodat­ni wynik biop­sji jest uważany za ważniejszy od oznaczenia sero­log­icznych mark­erów celi­akii. Oba te bada­nia uzu­peł­ni­a­ją się, a nie zastępu­ją. Zdarza­ją się pac­jen­ci mają­cy celi­ak­ię bez obec­noś­ci typowych prze­ci­w­ci­ał, jak również pac­jen­ci, u których stwierdza się sero­log­iczne mark­ery celi­akii, ale ich śluzówka jeli­ta wyglą­da praw­idłowo.

serologiczne

Należy też wziąć pod uwagę, że podob­ny do obser­wowanego  w celi­akii zanik kosmków jeli­towych może wys­tępować również w innych schorzeni­ach takich jak zakaże­nie wiru­sowe, zakaże­nie bak­teryjne, zakaże­nie pasożyt­nicze, zapale­nie jelit związane z zakaże­niem HIV, aler­gia na biał­ka mle­ka krowiego i inne.

.


Biopsji można uniknąć dzięki testom genetycznym

Europe­jskie Towarzyst­wo Gas­troen­terologii, Hepa­tologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) od 2011 roku ofic­jal­nie rekomen­du­je bada­nia genów DQ2DQ8 w diag­no­zowa­niu celi­akii. Zgod­nie z wyty­czny­mi Towarzyst­wa, testy gene­ty­czne pozwala­ją w niek­tórych przy­pad­kach  uniknąć biop­sji jeli­ta cienkiego.


Zobacz również:

 Na czym pole­ga lecze­nie celi­akii
 Częste pyta­nia o celi­ak­ię