Celiakia u dzieci – czy Twoje dziecko choruje?

Wymio­ty, biegun­ki, bóle brzusz­ka – to najczęst­sze objawy celi­akii u dzieci. Nieste­ty nielec­zona celi­akia może powodować u najmłod­szych pac­jen­tów również nis­ki wzrost, zbyt małą wagę, kłopo­ty z roz­wo­jem i inne niepraw­idłowoś­ci. Sprawdź, jak uchronić swo­je dziecko przed nieprzy­jem­ny­mi objawa­mi i niebez­pieczny­mi powikła­ni­a­mi.

Celiakia wyniszcza cały organizm

Mało kto zda­je sobie sprawę, że celi­akia nie jest alergią czy nad­wrażli­woś­cią na gluten. To poważ­na choro­ba autoim­muno­log­icz­na, w której – po dostar­cze­niu glutenu – orga­nizm zaczy­na atakować swo­je własne tkan­ki (kosm­ki jeli­towe). Kosm­ki to małe wypust­ki w jeli­tach, których rolą jest wchła­ni­an­ie skład­ników z poży­wienia czy leków.

Nie dość, że w jeli­tach ma miejsce ciągły stan zapal­ny, to jeszcze wys­tępu­ją prob­le­my z przyswa­janiem sub­stancji odży­w­czych… Z tego powodu pojaw­ia­ją się niedobo­ry i niedoży­wie­nie. Nieste­ty tylko 5% chorych wie o obec­noś­ci celi­akii – resz­ta jest narażona na poważne powikła­nia, w tym nowot­wory.

Pierwsze objawy mogą wystąpić już u niemowląt

Do 6. miesią­ca życia u maluszków z trwałą nietol­er­ancją glutenu wys­tępu­ją zwyk­le wymio­ty i biegun­ka – częste objawy wieku niemowlęcego, więc mało kto łączy je z celi­ak­ią.

Nie ma jed­nak reguły, że choro­ba da o sobie znać już na tym etapie. Dlaczego? Celi­akia może uak­ty­wnić się w każdym wieku (również u dorosłych). Co ważne, nie da się z niej wyros­nąć – lecze­nie, czyli dieta bezg­lutenowa, konieczne jest przez całe życie.

Celiakia u starszych dzieci to nie tylko bóle brzucha…

Cho­ci­aż chore dzieci skarżą się przede wszys­tkim z powodu bóli brzusz­ka, biegunek, nud­noś­ci, wzdęć czy wymiotów, celi­akia wyniszcza ich orga­nizm również pod innym kątem. Częs­to odbi­ja się też na nas­tro­ju i zachowa­niu, powodu­jąc m.in.:

  spadek kon­cen­tracji, prob­le­my z pamię­cią (a w kon­sek­wencji prob­le­my z nauką),

  wybuchy agresji, roz­drażnie­nie,

  nad­pobudli­wość,

  płac­zli­wość, przygnę­bi­e­nie, nawet depresję,

  niską odporność na stres.

Z powodu wyniszczenia orga­niz­mu chore dzieci są też niższe od rówieśników, mają niepraw­idłową wagę, a ich rozwój jest opóźniony. Niedobo­ry mogą powodować również ane­mię, wczes­ną osteo­porozę, zmi­any w śluzów­ce jamy ust­nej (afty, pleś­ni­aw­ki) czy osła­bi­e­nie mięśni.

Chore maluchy częs­to mają też specy­ficzną postawę z pow­ięk­szonym brzuchem oraz opuszc­zony­mi ramion­a­mi i poślad­ka­mi.

Kto może zachorować? Predyspozycje genetyczne

Zachorować na celi­ak­ię moż­na tylko wtedy, gdy obec­ne są geny odpowiada­jące za chorobę (HLA DQ2.2 i/lub HLA DQ2.5 i/lub HLA DQ8). Taka oso­ba ma bowiem predys­pozy­c­je gene­ty­czne do wys­tąpi­enia trwałej nietol­er­ancji glutenu.

Celi­akia musi jed­nak zostać akty­wowana pod wpły­wem czyn­ników środowiskowych. Jakich? Są to m.in. duży stres, infekc­ja prze­wodu pokar­mowego, oper­ac­ja, spadek odpornoś­ci czy ciąża.

Wyższe ryzyko zachorowa­nia mają również m.in. chorzy na inne choro­by autoim­muno­log­iczne, np. cukrzy­cę typu 1, Hashimo­to, łysie­nie plack­owate, młodzieńcze idiopaty­czne zapale­nie stawów, a także oso­by z zespołem Dow­na, Turn­era lub Williamsa.

Celiakia jest chorobą dziedziczoną – może występować też u krewnych

Jeśli Two­je dziecko ma celi­ak­ię lub gdy ist­nieje pode­jrze­nie wys­tępowa­nia tej choro­by, warto prze­badać także Ciebie. Dlaczego? Celi­akia jest chorobą o podłożu gene­ty­cznym, dziedz­ic­zoną w rodzinie.

Europe­jskie Towarzyst­wo Gas­troen­terologii, Hepa­tologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) zale­ca więc prze­badanie pod jej kątem wszys­t­kich krewnych I stop­nia oso­by chorej – nawet wów­czas, gdy nie mają żad­nych objawów.

Może się również okazać, że także masz geny odpowiedzialne za celi­ak­ię, jed­nak – jak na razie – choro­ba się u Ciebie nie akty­wowała.

Podejrzewasz celiakię u dziecka? Najpierw test DNA

Diag­nos­tykę warto rozpocząć od tes­tu gene­ty­cznego, a dopiero później – jeśli wynik będzie dodat­ni – zde­cy­dować się na bada­nia krwi w kierunku prze­ci­w­ci­ał. Dlaczego? Test DNA na celi­ak­ię to:

możli­wość wyk­luczenia celi­akii, gdy u badanego nie ma genów HLA DQ2.2 i/lub HLA DQ2.5 i/lub HLA DQ8;

możli­wość uniknię­cia nieprzy­jem­nej biop­sji jeli­ta (jeśli test DNA potwierdzi geny, a badanie krwi obec­ność prze­ci­w­ci­ał);

kom­fort, szy­bkość pobra­nia próbek, brak bólu;

szansa na diag­nozę nawet u małych dzieci, u których wynik bada­nia krwi może być fałszy­wie ujem­ny, ponieważ maluchy nie mają dostate­cznie rozwiniętego układu odpornoś­ciowego lub prze­by­wa na diecie bezg­lutenowej.

celiakia

celiakia express

Szybka diagnoza to szansa na zdrowe życie

Im szy­b­ciej celi­akia zostanie zdi­ag­no­zowana, a lecze­nie (dieta bezg­lutenowa) wprowad­zone, tym szy­b­ciej dziecko dogo­ni rówieśników pod wzglę­dem wzros­tu i roz­wo­ju. U małych pac­jen­tów jeli­ta odbu­dowu­ją się w sto­sunkowo krótkim cza­sie, więc efek­ty leczenia są widoczne niemal od razu.

Co ważne, wprowadze­nie diety bezg­lutenowej jest łatwiejsze u młod­szych dzieci. Dlaczego? Malu­chom łatwiej przy­wyknąć do nowego jadłospisu – nie zna­ją jeszcze wszys­t­kich smaków, nie mają wielu ulu­bionych pro­duk­tów i po pros­tu szy­b­ciej przyzwycza­ja­ją się do zmi­an.

Nie warto więc zwlekać więc z diag­nos­tyką i lecze­niem, tylko pomóc swo­je­mu dziecku tak szy­bko, jak to tylko możli­we.