W diag­nos­tyce celi­akii coraz więk­szą rolę odgry­wa­ją testy gene­ty­czne. Pozwala­ją one znacznie skró­cić diag­nos­tykę choro­by — co pozwala na szy­bkie wyk­lucze­nie ryzy­ka zachorowa­nia lub prak­ty­cznie naty­ch­mi­as­towe wdroże­nie ter­apii. W poniższym artykule odpowiemy na pyta­nia jak wyglą­da ten rodzaj badań, kto powinien je wykon­ać oraz gdzie się na nie zgłosić.

Badanie gene­ty­czne na celi­ak­ię — czym jest?
Kto powinien wykon­ać badanie gene­ty­czne na celiakię?
Badanie gene­ty­czne na celi­ak­ię — jak wygląda?
Ile kosz­tu­je i gdzie wykon­ać badanie gene­ty­czne na celiakię?

Badanie genetyczne na celiakię — czym jest?

Gene­ty­czne bada­nia na celi­ak­ię obe­j­mu­ją badanie dwóch geno­typów: HLA-DQ2 (wys­tępu­ją­cy u 90–95% chorych) oraz HLA-DQ8 (wys­tępu­ją­cy u pozostałych 5–10%). W przy­pad­ku negaty­wnego wyniku, celi­ak­ię wyk­lucza się z praw­dopodobieńst­wem >99%. Pozy­ty­wny wynik tes­tu pozwala na sza­cow­anie ryzy­ka zachorowa­nia na celi­ak­ię. Stanowi to wskazanie do reg­u­larnej kon­troli mark­erów sero­log­icznych w celu wczes­nego wykrycia ewen­tu­al­nego zachorowa­nia i szy­bkiego wdroże­nia odpowied­niej diety. Szy­b­ka reakc­ja pozwala zapo­biec ciężkim powikłan­iom nielec­zonej choroby.

Kto powinien wykonać badanie genetyczne na celiakię?

Wskaza­nia do wyko­na­nia gene­ty­cznej diag­nos­ty­ki celi­akii mają 3 grupy pacjentów: 

  • oso­by z klin­iczny­mi objawa­mi celi­akii lub pozy­ty­wnym testem sero­log­icznym, czyli u których wykazano obec­ność prze­ci­w­ci­ał charak­terysty­cznych dla celiakii;
  • pac­jen­ci z grupy ryzy­ka — na przykład cho­ru­ją­cy na chorobę Leśniowskiego-Crohna lub cukrzy­cę typu I;
  • oso­by, u których celi­akia wys­tępu­je wśród najbliższych krewnych.

Badanie genetyczne na celiakię — jak wygląda?

Odd­anie prób­ki do bada­nia gene­ty­cznego pole­ga na pobra­niu niewielkiej iloś­ci krwi w punkcie pobrań. W lab­o­ra­to­ri­um wyko­rzys­tu­je się tech­nologię PCR oraz sek­wencjonowa­nia DNA, co umożli­wia szy­bką i wysoce skuteczną diag­nos­tykę. Niek­tóre firmy ofer­u­ją również bada­nia wykony­wane samodziel­nie — kuri­er dostar­cza do domu zestaw do pobra­nia prób­ki, czyli w tym wypad­ku wymazu z policz­ka, a następ­nie odbiera go po zamówie­niu na stronie.

Ile kosztuje i gdzie wykonać badanie genetyczne na celiakię?

Cena diag­nos­ty­ki gene­ty­cznej w kierunku celi­akii waha się w przedziale 200–300zł, a ofer­u­je je niemal każde lab­o­ra­to­ri­um analityczne.