Objawy celiakii bywają nietypowe 

Rozpoz­nanie klasy­cznej postaci celi­akii objaw­ia­jącej się typowo: biegunka­mi, wzdę­ci­a­mi czy częsty­mi bóla­mi brzucha nie powin­no spraw­iać trud­noś­ci diag­nos­ty­cznych doświad­c­zone­mu lekar­zowi. Jed­nak na przestrzeni dziesię­ci­ole­ci obraz klin­iczny choro­by ewolu­ował co utrud­nia jej rozpoz­nanie. Obec­nie spo­tykamy się częś­ciej z niety­powy­mi objawa­mi celi­akii, które mogą powodować kłopo­ty diag­nos­ty­czne i być wyzwaniem dla lekarzy. Pod­kreśla się, że pier­wsze objawy choro­by trzewnej są mało specy­ficzne i mogą mieć charak­ter wyłącznie poza jeli­towy, co spraw­ia iż częs­to bywa­ją błęd­nie przyp­isy­wane innym schorzeniom. Aktu­al­nie 95% chorych nie wie, że ma celi­ak­ię a śred­ni okres postaw­ienia praw­idłowej diag­nozy wynosi, aż 10 lat. 

Jakie objawy mogą wskazywać na celiakię? 

Tak naprawdę celi­akia u każdego prze­b­ie­ga w inny sposób, może rozpocząć się nagle ze znacznym nasile­niem objawów lub jej objawy mogą naras­tać stop­niowo. Celi­akia może też pozostać bezob­ja­wowa. Dlat­ego też celi­akia nazy­wana jest chorobą o wielu twarzach. 

Wyróż­ni­amy trzy posta­cie celi­akii

Celi­akia klasy­cz­na (pełnoob­ja­wowa, jaw­na) wys­tępu­je u ok. 10%-30% chorych i wiąże się z wys­tępowaniem najbardziej widocznych objawów – związanych głównie z ukła­dem pokar­mowym. Mogą to być np. bóle brzucha, wzdę­cia, biegun­ki, wymio­ty czy prob­le­my skórne. Ten typ trwałej nietol­er­ancji glutenu doty­czy przede wszys­tkim dzieci, osób starszych i kobi­et w ciąży.

Celi­akia skąpoob­ja­wowa (niema) charak­teryzu­je się niety­powy­mi i częs­to niereg­u­larny­mi objawa­mi. Bywa­ją one również mylone z inny­mi choroba­mi. Należą do nich m.in. ane­mia, prob­le­my ze szk­li­wem, zmi­any nas­tro­ju, zaburzenia neu­ro­log­iczne czy niereg­u­larne cyk­le miesiączkowe.

Celi­akia bezob­ja­wowa (ukry­ta) jest najczęś­ciej wstępem do wys­tąpi­enia typu jawnego lub niemego choro­by. Uak­ty­w­nia się pod wpły­wem różnych czyn­ników, np. stre­su, spad­ku odpornoś­ci czy ciąży. Pole­ga na braku objawów przy jed­noczes­nej obec­noś­ci genów odpowiedzial­nych za trwałą nietol­er­ancję glutenu i prze­ci­w­ci­ał we krwi.

 

Najczęstsze mity dotyczące celiakii

Celi­akia to choro­ba wieku dziecięcego – to mit, celi­akia może uak­ty­wnić się w każdym wieku, rodz­imy się jed­nak wraz z gena­mi, które są związane z predys­pozy­cją do jej wys­tąpi­enia. Jeśli nie masz genów odpowiedzial­nych za celi­ak­ię to chorobę te moż­na w 100% wyk­luczyć.

Z celi­akii moż­na wyros­nąć – nieste­ty, celi­akia jest trwałą nietol­er­ancją glutenu zatem nie moż­na z niej wyros­nąć.

Celi­akia zawsze powodu­je dolegli­woś­ci ze strony układu pokar­mowego – takie dolegli­woś­ci jak bóle brzucha, wzdę­cia, biegun­ki wys­tępu­ją przede wszys­tkim u dzieci do 2 roku życia. Później celi­akia może objaw­iać się na wiele sposobów i nie powodować dolegli­woś­ci ze strony układu pokar­mowego.

Nie ma sen­su robić tes­tu gene­ty­cznego bo pokaże on nam tylko predys­pozy­c­je do zachorowa­nia – to najczęś­ciej pow­tarzany mit. Wyni­ka on z małej świado­moś­ci na tem­at współczes­nych możli­woś­ci medy­cyny. Test gene­ty­czny przede wszys­tkim jako jedyny jest w stanie wyk­luczyć celi­ak­ię raz na całe życie. Ani biop­s­ja ani prze­ci­w­ci­ała nie mogą tego zro­bić. Bez genów nie ma celi­akii. Co ważne wynik tes­tu gene­ty­cznego pozwala pac­jen­towi ograniczyć czyn­ni­ki ryzy­ka i być może również w ten sposób uniknąć celi­akii. Mając świado­mość tego, że masz geny związane z celi­ak­ią i ta choro­ba może u Ciebie wys­tąpić możesz okre­sowo mon­i­torować prze­ci­w­ci­ała i jesteś bardziej wyczu­lony na pier­wsze objawy choro­by. To poz­woli Ci uniknąć wyniszczenia orga­niz­mu. Badanie gene­ty­czne jest bezbolesne i niein­wazyjne dlat­ego moż­na je wykon­ać nawet u małych dzieci. 

 

 

 


Zobacz też:

Celi­akia u dzieci
Celi­akia a prob­le­my z poczę­ciem lub donosze­niem ciąży 
Celi­akia a osteo­poroza i osteope­nia