Celiakia i Hashimoto – często występują razem

Masz zapale­nie tar­czy­cy Hashimo­to? Bada­nia dowodzą, że aż 50% osób z tą chorobą może mieć też inne groźne schorze­nie – celi­ak­ię [1]. Aby mieć pewność co do stanu swo­jego zdrowia, warto prze­badać się więc pod kątem tej choro­by. To ważne: tylko praw­idłowa diag­noza i ewen­tu­al­na dieta bezg­lutenowa umożli­wią skuteczne lecze­nie obu tych schorzeń.

Hashimoto i celiakia – dlaczego mogą współwystępować?

Są to schorzenia o podłożu autoim­muno­log­icznym, które częs­to wys­tępu­ją jed­nocześnie. To właśnie dlat­ego Europe­jskie Towarzyst­wo Gas­troen­terologii, Hepa­tologii i Żywienia (ESPGHAN) rekomen­du­je real­iza­cję testów w kierunku celi­akii u wszys­t­kich osób cho­ru­ją­cych na Hashimo­to [2].

Hashimo­to pole­ga na wyt­warza­niu prze­ci­w­ci­ał m.in. prze­ci­wko per­oksy­dazie tar­czy­cowej. Także celi­akia opiera się na podob­nej reakcji układu odpornoś­ciowego…

Celiakia – kiedy gluten działa toksycznie

Orga­nizm chorego, po dostar­cze­niu tej sub­stancji, tworzy prze­ci­w­ci­ała. Tym razem zniszcze­niu ule­ga­ją kosm­ki jeli­towe, czyli małe wypust­ki w jeli­cie. Ich rolą jest przyswa­janie skład­ników odży­w­czych: z jedzenia, leków czy suple­men­tów.

Gdy kosm­ki są zde­grad­owane, wchła­ni­an­ie nie prze­b­ie­ga praw­idłowo, czego kon­sek­wenc­ja­mi są niedoży­wie­nie i niedobo­ry oraz mniejsza skuteczność podawanych sub­stancji leczniczych.

Celiakia i Hashimoto objawiają się podobnie

Jak? Zarówno jed­no, jak i drugie schorze­nie może wiązać się m.in. ze zmęcze­niem, spad­kiem kon­cen­tracji, bóla­mi mięśni, ogól­nym osła­bi­e­niem, depresją, spad­kiem nas­tro­ju, ner­wowoś­cią… To przede wszys­tkim właśnie podob­ne objawy powodu­ją, że wykrycie celi­akii przy Hashimo­to jest utrud­nione.

Już jak­iś czas pod­da­jesz się ter­apii z powodu Hashimo­to, jed­nak czu­jesz się coraz gorzej, a symp­to­my nie słab­ną? Być może przy­czyną jest właśnie trwała nietol­er­anc­ja glutenu, której nie leczysz.

Nieleczona celiakia – poznaj jej wpływ na Hashimoto

Gdy cho­ru­jesz na te dwie choro­by na raz, celi­akia może nie tylko powodować nieprzy­jemne objawy, ale też nieko­rzyst­nie odbi­jać się na lecze­niu Hashimo­to. W jaki sposób?

  powodu­jąc mniejszą skuteczność ter­apii Hashimo­to (zniszc­zone kosm­ki jeli­towe niepraw­idłowo przyswa­ja­ją sub­stanc­je lecznicze);

  zaostrza­jąc przykre i groźne objawy obu schorzeń;

  pod­wyższa­jąc ryzyko zachorowa­nia na raka, przede wszys­tkim prze­wodu pokar­mowego.

Przy celiakii nie wystarczy samo ograniczenie glutenu…

Wiele osób z Hashimo­to ogranicza gluten – też do nich należysz? Możesz więc myśleć, że badanie na celi­ak­ię nie jest Ci potrzeb­ne… Nic bardziej myl­nego! Jeśli cho­ru­jesz również na celi­ak­ię, musisz całkowicie wye­lim­i­nować gluten, aby odbu­dować kosm­ki jeli­towe. Nawet bard­zo mała ilość glutenu – np. taka, która zna­j­du­je się w okruszkach buł­ki – nieko­rzyst­nie wpły­wa na jeli­ta celi­akia.

Aż 95% chorych nie wie o swojej celiakii [3]

Tym­cza­sem aż 1 na 8 rodzin w naszym kra­ju jest dotknię­ta schorze­niem… U kogo wys­tępu­je najwięk­sze ryzyko zachorowa­nia? Europe­jskie Towarzyst­wo Gas­troen­terologii, Hepa­tologii i Żywienia (ESPGHAN) od wielu lat wyda­je zalece­nia w spraw­ie badań i ter­apii celi­akii, przed­staw­ia­jąc m.in. grupy ryzy­ka.

Jeśli masz Hashimo­to, jesteś w niej właśnie Ty. Oprócz Ciebie to np. oso­by cho­ru­jące na inne schorzenia autoim­muno­log­iczne (np. reuma­toidalne zapal­nie stawów czy cukrzy­cę typu 1), krewni celi­aków czy chorzy na zespoły Dow­na, Williamsa lub Turn­era.

Celiakia – oto częste objawy choroby

Trwała nietol­er­anc­ja glutenu wiąże się z różnorod­ny­mi objawa­mi, każdy chory może mieć inny prze­bieg choro­by. Lekarze mówią nawet, że każdy ma inną celi­ak­ię.

 

U kogo może wystąpić celiakia?

To schorze­nie jest zapisane w genach, jed­nak do jego aktywacji może dojść w każdym momen­cie życia. Pamię­taj, że możesz zachorować tylko wtedy, gdy wys­tępu­ją u Ciebie geny HLA-DQ2 i/lub HLA-DQ8. W przy­pad­ku, gdy nie są obec­ne, następu­je wyk­lucze­nie celi­akii. Wów­czas wiado­mo, że nie cho­ru­jesz ter­az, ani nie zacho­ru­jesz w przyszłoś­ci.

Celiakia – rekomendowana diagnostyka

Szy­b­ka diag­noza to szansa na szyb­sze wye­lim­i­nowanie przykrych objawów i na poprawę skutecznoś­ci leczenia Hashimo­to. Nieste­ty – od pojaw­ienia się pier­wszych symp­tomów choro­by do jej wykrycia mija śred­nio aż 10 lat [4]!

Podejrzewasz celiakię? Najpierw sprawdź, czy masz określone geny

Dzię­ki temu dowiesz się, czy koniecz­na jest dal­sza diag­nos­ty­ka, czy może chorobę moż­na od razu wyk­luczyć. Jeśli masz predys­pozy­c­je gene­ty­czne do wys­tąpi­enia celi­akii, przeprowadza się dal­sze bada­nia z krwi na prze­ci­w­ci­ała w celu sprawdzenia akty­wnoś­ci choro­by. Do  naszych wyników dołączmy zalece­nia lekarskie oraz diete­ty­czne, które będą pomoc­ne w dal­szej diag­nos­tyce.  

Rozpoczę­cie diag­nos­ty­ki od badań krwi nie jest dobrym wyjś­ciem – dowiesz się wów­czas tylko, czy celi­akia jest akty­w­na w tym momen­cie.

Warto pamię­tać, że po wykryciu obec­noś­ci genów test DNA najlepiej przeprowadz­ić też u rodziny: dzieci, rodz­iców, rodzeńst­wa czy dzi­ad­ków. Celi­akia jest chorobą dziedz­iczną, więc narażeni są też blis­cy chorego.

Diagnoza – celiakia. Co teraz?

Jedynym lekarst­wem jest w tym przy­pad­ku dieta bezg­lutenowa. Umożli­wia ona pozby­cie się nieprzy­jem­nych i niebez­piecznych dolegli­woś­ci oraz poprawę skutecznoś­ci ter­apii Hashimo­to. Bada­nia wykazu­ją, że nawet u 20% osób z celi­ak­ią i Hashimo­to może nastąpić remis­ja choro­by – już po roku od prze­jś­cia na dietę bezg­lutenową.

Również w przy­pad­ku sub­klin­icznej niedoczyn­noś­ci tar­czy­cy i jed­noczes­nej obec­noś­ci celi­akii elim­i­nac­ja glutenu jest skutecz­na. U 71% osób z tymi dwoma prob­le­ma­mi po roku diety bezg­lutenowej doszło do ure­g­u­lowa­nia pra­cy tar­czy­cy [1].

A co, jeśli celiakia nie została wykryta?

W takim przy­pad­ku elim­i­nac­ja glutenu nie jest potrzeb­na. Tak naprawdę może być nawet szkodli­wa… Niepotrzeb­na elim­i­nac­ja glutenu może bowiem powodować wzrost pato­log­icznej mikroflo­ry w jeli­tach [5], prowadz­ić do zwięk­szonego spoży­cia ryżu i tym samym arsenu [6] i zwięk­szać ryzyko nad­wa­gi.


Do rezul­tatu tes­tu DNA dołąc­zone są zalece­nia lekarskie i diete­ty­czne oraz – jeśli wynik wskaże na obec­ność genów – przykład­owy jadłospis bezg­lutenowy. Jeśli sobie życzysz, masz także możli­wość skon­sul­towa­nia wyniku z lekarzem, co ułatwi pod­ję­cie dal­szych kroków w kierunku zdrowia.


Źródła:

[1] Wentz I., Hashimo­to. Jak w 90 dni pozbyć się objawów i odzyskać zdrowie, Kraków 2017.
[2] Nowe wyty­czne diag­nos­ty­ki celi­akii wg Europe­jskiego Towarzyst­wa Gas­troen­terologii, Hepa­tologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN), oprac. A. Rybak, „Stan­dardy Medy­czne Pedi­a­tria” 2012, 9, s. 179–184.
[3] M. Pawlaczyk, S. Milews­ka, A. Rokows­ka-Waluch, K. Korzeniows­ka, Lecze­nie diete­ty­czne w celi­akii i opryszczkowatym zapale­niu skóry, „Far­ma­c­ja Współczes­na” 2012, 5, s. 10.
[4] H. Giezows­ka, D. Giezows­ki, Choro­ba trzew­na – pato­geneza, diag­nos­ty­ka, lecze­nie i możli­woś­ci dzi­ałań pro­fi­lak­ty­cznych, „Prob­le­my Higieny i Epi­demi­ologii” 2014, 95(4).
[5] De Pal­ma G., Nadal I., Col­la­do M.C., Sanz Y., Effects of a gluten-ćfree diet on gut micro­bio­ta and immune func­tion in healthy adult human sub­jects, “The British jour­nal of nutri­tion” 2009, 102(8), 1154–1160.
[6] Zdro­jew­icz Z., Jagodz­ińs­ki A., Kowa­lik M., Ryż to zdrowie – praw­da czy mit?, „Medy­cy­na Rodzin­na” 2017, 20(1), 53–59.